Kiedy zwykłe badanie wzroku to za mało? Dlaczego warto regularnie badać dno oka?

Większość z nas odwiedza gabinet okulistyczny dopiero wtedy, gdy litery w gazecie zaczynają się rozmywać, a ekran komputera staje się mało wyraźny. Standardowa procedura jest nam doskonale znana: siadamy przed autorefraktometrem (tzw. komputerowe badanie wzroku), potem odczytujemy literki z tablicy, dobieramy okulary i… uważamy sprawę za załatwioną.

Czy jednak ostry wzrok oznacza, że nasze oczy są w pełni zdrowe? Niestety nie. Istnieje wiele poważnych schorzeń, które przez lata rozwijają się w sposób całkowicie bezobjawowy, nie wpływając na jakość widzenia aż do momentu, gdy dochodzi do nieodwracalnych zmian. Kluczem do ich wykrycia jest badanie dna oka (ophthalmoskopia).

Dlaczego to badanie to znacznie więcej niż „zwykłe sprawdzenie wzroku”? Wyjaśniamy w poniższym artykule.

Czym właściwie jest badanie dna oka?

Podczas gdy standardowe badanie skupia się na ocenie wady refrakcji (czyli tego, jak ostro widzimy), badanie dna oka pozwala lekarzowi zajrzeć głęboko do wnętrza gałki ocznej. Za pomocą specjalistycznych przyrządów (wziernika okulistycznego lub lampy szczelinowej z użyciem odpowiednich soczewek) okulista ocenia stan struktur znajdujących się w tylnej części oka.

Lekarz przygląda się przede wszystkim:

Siatkówce – warstwie światłoczułej, która odpowiada za odbieranie bodźców wzrokowych.
Tarczy nerwu wzrokowego – miejscu, skąd nerw wzrokowy biegnie w stronę mózgu.
Naczyniom krwionośnym – tętnicom i żyłom zaopatrującym oko w krew.
Plamce żółtej – punktowi na siatkówce odpowiedzialnemu za precyzyjne widzenie, czytanie i rozpoznawanie twarzy.

Warto wiedzieć: Oko to jedyne miejsce w ludzkim ciele, gdzie lekarz może bezpośrednio, bezinwazyjnie i bez użycia skalpela przyjrzeć się żywym naczyniom krwionośnym oraz tkance nerwowej. Dzięki temu badanie dna oka ma ogromne znaczenie nie tylko w okulistyce, ale i w ogólnej diagnostyce internistycznej.

Kiedy „zwykłe” badanie to za mało? Objawy alarmowe

Istnieją sytuacje, w których badanie dna oka powinno być przeprowadzone w trybie pilnym. Naszą czujność powinny wzbudzić objawy, których nie da się skorygować nowymi okularami. Należą do nich:

Błyski światła (fotopsje) lub „pajączki” – nagłe pojawienie się w polu widzenia mroczków, nitek, chmur czy błysków może świadczyć o odklejaniu się siatkówki lub zmianach w ciele szklistym.
Utrata części pola widzenia – wrażenie, jakby na bokach pola widzenia pojawiła się „zasłona” lub „cień”.
Falowanie linii prostych – jeśli framugi drzwi lub linie w zeszycie wydają się wykrzywione, może to być objaw uszkodzenia plamki żółtej (np. AMD).
Nagłe pogorszenie ostrości wzroku – zwłaszcza w jednym oku, niewiążące się ze zmęczeniem.
Częste bóle głowy – połączone z dolegliwościami w okolicach oczodołów.

Co okulista może wyczytać z dna oka? (To nie tylko choroby oczu!)

Regularna ocena dna oka pozwala na wczesne wykrycie chorób, które mogą prowadzić do trwałej ślepoty, ale także schorzeń ogólnoustrojowych, o których pacjent mógł nie mieć pojęcia.

1. Choroby narządu wzroku

Jaskra: To podstępny wróg. Bardzo często nie boli i przez długi czas nie daje objawów, niszcząc powoli nerw wzrokowy. Okulista, oceniając tarczę nerwu wzrokowego podczas badania dna oka, jest w stanie zauważyć pierwsze cechy jaskrowe (tzw. jaskrowe zagłębienie) na długo przed tym, zanim pacjent zauważy ubytki w polu widzenia.
Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD): Główna przyczyna utraty wzroku u osób po 50. roku życia. Diagnostyka dna oka pozwala wykryć wczesne zmiany (tzw. druzy) i wdrożyć leczenie hamujące postęp choroby.
Odklejenie siatkówki: Stan zagrożenia wzroku, wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej.

2. Choroby ogólnoustrojowe

Cukrzyca (Retinopatia cukrzycowa): Wysoki poziom cukru we krwi niszczy drobne naczynia krwionośne. Zmiany na dnie oka (mikrotętniaki, wybroczyny) są często pierwszym namacalnym dowodem na to, że cukrzyca pustoszy organizm.
Nadciśnienie tętnicze i miażdżyca: Zwężenie naczyń krwionośnych, zmiany w miejscach skrzyżowań tętnic i żył na dnie oka pozwalają kardiologom i internistom ocenić, w jakim stanie są naczynia krwionośne w całym organizmie (np. w mózgu czy sercu) i jak skuteczne jest dotychczasowe leczenie nadciśnienia.
Choroby neurologiczne: Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego może sugerować podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, wywołane np. przez guzy mózgu czy tętniaki.

Jak wygląda badanie i jak się do niego przygotować?

Badanie jest całkowicie bezbolesne i trwa zaledwie kilka minut. W większości przypadków wymaga ono jednak wcześniejszego rozszerzenia źrenic za pomocą specjalnych kropli (najczęściej tropikamidu). Dzięki temu okulista zyskuje szerokie „okno”, przez które dokładnie widzi każdy zakamarek wnętrza oka.

Ważna wskazówka dla pacjenta: Krople rozszerzające źrenice działają profilaktycznie przez około 3–4 godziny. W tym czasie występuje silny światłowstręt oraz niewyraźne widzenie (zwłaszcza z bliska). Po badaniu nie wolno prowadzić samochodu! Warto zabrać ze sobą okulary przeciwsłoneczne, które przyniosą ulgę w drodze powrotnej do domu.

Jak często badać dno oka?

Częstotliwość badań zależy od wieku oraz ogólnego stanu zdrowia:

Osoby zdrowe do 40. roku życia: przynajmniej raz na 2 lata.
Osoby po 40. roku życia: raz w roku (ze względu na rosnące ryzyko jaskry i AMD).
Diabetycy i osoby z nadciśnieniem tętniczym: minimum raz w roku, chyba że lekarz prowadzący (diabetolog/okulista) zaleci częściej.
Krótkowidze (szczególnie z wysoką wadą): raz w roku, ze względu na cieńszą siatkówkę, bardziej podatną na przedarcia i odklejenie.

Wzrok masz tylko jeden

Pamiętajmy, że dobre samopoczucie i brak konieczności noszenia okularów nie są gwarancją zdrowia naszych oczu. Profilaktyka to najtańsza, najskuteczniejsza i najmniej bolesna forma dbania o własną przyszłość i komfort życia. Pełne badanie okulistyczne, rozszerzone o ocenę dna oka, powinno na stałe wpisać się do kalendarza naszych corocznych badań kontrolnych.

Dbaj o swój wzrok z Centrum Medycznym Tarnowiec!

Czy pamiętasz, kiedy ostatnio Twoje oczy były kompleksowo zbadane? Nie czekaj, aż pojawią się pierwsze niepokojące objawy. W Centrum Medycznym Tarnowiec dysponujemy nowoczesnym sprzętem diagnostycznym oraz doświadczonym zespołem lekarzy specjalistów, którzy zadbają o zdrowie Twoich oczu na każdym etapie życia.

Zadbaj o wyraźną i bezpieczną przyszłość dla siebie i swoich bliskich. Zapraszamy do zapoznania się z pełną ofertą naszych poradni oraz do wygodnej rejestracji na wizytę kontrolną.

Kliknij i sprawdź naszą ofertę: www.cmtarnowiec.pl